काठमाडौं । राजनीतिक तनाव र आन्दोलनको चर्को अवस्थाबीच प्रहरी संगठनभित्रै देखिएको एक घटनाले यतिबेला व्यापक बहस र चिन्ता जन्माएको छ। केपी शर्मा ओली लाई नियन्त्रणमा लिइएपछि देशका विभिन्न स्थानमा सुरु भएको आन्दोलन नियन्त्रणका क्रममा काठमाडौंमा खटिएको प्रहरी टोलीभित्रै असामान्य दृश्य देखिएको हो।
काठमाडौं प्रहरी परिसरका प्रवक्ता तथा एसपी पवन भट्टराई ले आफ्नै मातहतमा कार्यरत प्रहरी जवानमाथि सार्वजनिक रूपमा लाठी प्रहार गरेको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएसँगै घटना चर्चाको केन्द्रमा पुगेको छ। आन्दोलन नियन्त्रण गर्न सडकमा खटिएका सुरक्षाकर्मीहरूबीच यस्तो व्यवहार देखिनु सामान्य नभएको भन्दै विभिन्न क्षेत्रबाट गम्भीर चासो व्यक्त गरिएको छ।
घटना के हो?
सार्वजनिक भएको भिडियोमा एसपी भट्टराईले ड्युटीमा खटिएका आफ्नै जवानलाई लाठीले प्रहार गरेको देखिन्छ। भिडियोको समय, स्थान र तत्कालीन परिस्थिति पूर्ण रूपमा स्पष्ट नभए पनि उक्त दृश्य आन्दोलनकै बीचको भएको अनुमान गरिएको छ।
आन्दोलनकारीलाई नियन्त्रण गर्ने जिम्मेवारी बोकेको प्रहरी स्वयं आफ्नै कमाण्डरबाट कुटिनुपर्ने अवस्था किन आयो भन्ने प्रश्न अहिले सर्वत्र उठिरहेको छ।
के उक्त जवानले कुनै गम्भीर त्रुटि गरेका थिए?
यदि गरेका थिए भने त्यसको समाधान यस्तो सार्वजनिक बल प्रयोग नै थियो?
यस्ता प्रश्नहरूको जवाफ अझै अस्पष्ट छ।
नेतृत्व र अनुशासनमाथि प्रश्न प्रहरी संगठनभित्र स्पष्ट अनुशासनात्मक प्रणाली र विभागीय कारबाहीका स्थापित प्रक्रियाहरू छन्। सामान्यतया कुनै पनि गल्ती वा कमजोरी भएमा छानबिन, स्पष्टीकरण र आवश्यक कारबाही गर्ने प्रावधान रहेको हुन्छ। तर, ती सबै प्रक्रिया छाडेर सार्वजनिक रूपमा आफ्नै मातहतका कर्मचारीमाथि बल प्रयोग गर्नुले नेतृत्वको संयमता, निर्णय क्षमता र पेशागत मर्यादामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्तो व्यवहारले निम्न असर पार्न सक्छ:
प्रहरीभित्रको मनोबलमा गिरावट नेतृत्वप्रतिको विश्वासमा कमी
आदेश प्रणालीमा अव्यवस्था र भ्रम संगठनभित्र आन्तरिक तनाव र विभाजन ।
आन्दोलनको पृष्ठभूमि
पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली लाई नियन्त्रणमा लिएपछि राजनीतिक वातावरण थप तनावपूर्ण बनेको छ। विभिन्न राजनीतिक दल र समर्थकहरूले विरोध प्रदर्शन चर्काएका छन्।
यही सन्दर्भमा प्रहरी प्रशासनलाई आन्दोलन नियन्त्रणको ठूलो जिम्मेवारी परेको छ। तर, यस्ता संवेदनशील अवस्थामै प्रहरीभित्रै देखिएको असन्तुलनले स्थिति झन् जटिल बनाउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
प्रतिक्रिया र चासो
घटनापछि सामाजिक सञ्जालदेखि मानवअधिकारकर्मी, पूर्वप्रहरी अधिकारी र सर्वसाधारणसम्मले विभिन्न प्रतिक्रिया दिएका छन्। धेरैले घटनाको निष्पक्ष छानबिन र जिम्मेवार अधिकारीमाथि कारबाहीको माग गरेका छन्।
केहीले भने यस्तो व्यवहारले प्रहरी संगठनको छविमा दीर्घकालीन नकारात्मक असर पार्ने चेतावनी दिएका छन्।
“यदि नेतृत्व तहबाटै यस्तो व्यवहार हुन्छ भने तल्लो तहमा अनुशासन कसरी कायम हुन्छ?” भन्ने प्रश्न व्यापक रूपमा उठिरहेको छ।
आधिकारिक प्रतिक्रिया अझै छैन
घटनाबारे नेपाल प्रहरी वा सम्बन्धित निकायबाट औपचारिक धारणा सार्वजनिक भएको छैन। किन यस्तो घटना भयो, कसको गल्ती थियो, र के कारबाही हुन्छ भन्नेबारे स्पष्ट जानकारी नआएकाले अन्योल अझै कायम छ।
अब के हुन्छ?
यो घटनाले प्रहरी संगठनभित्रको आन्तरिक व्यवस्थापन, नेतृत्व शैली र अनुशासन प्रणालीबारे पुनर्विचार गर्नुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ।
यदि घटनाको निष्पक्ष छानबिन र पारदर्शी रूपमा सत्य सार्वजनिक गरिएन भने यसले संगठनभित्र मात्र होइन, आम नागरिकबीच पनि अविश्वास बढाउने खतरा रहेको छ।
आन्दोलन नियन्त्रण गर्ने क्रममा देखिएको यो दृश्य केवल एउटा व्यक्तिगत व्यवहारको विषय मात्र होइन, यो समग्र प्रहरी संगठनको छवि, विश्वसनीयता र भविष्यसँग जोडिएको प्रश्न बनेको छ।
अब मुख्य प्रश्न यही हो—
के प्रहरी संगठनले आफ्नै नेतृत्वलाई पनि कानुनी र नैतिक दायराभित्र राख्न सक्छ? वा यो घटना पनि समयसँगै ओझेलमा पर्नेछ?
